Guy Rooryck

HoGent
departement Vertaalkunde
vakgroep Frans

Groot-Brittanniëlaan 45, 9000 Gent
Tel.: 09/2249751
Fax.: 09/2249701
E-mail: guy.rooryck@hogent.be

 

 

Bio

  • Gent, 28.08.1956
  • Licentiaat Romaanse filologie RUG, 1978
  • Aggregatie HSO, RUG, 1979
  • Doctoraat Letteren en Wijsbegeerte, VUB, 1990
  • thesisonderwerp : Saint-Simon ou la volupté resserrée. De la parole du témoin au discours du mémorialiste
  • Verschillende betrekkingen in het HSO (1978-1985)
  • Assistent Frans PHVT, Gent (1985-1991)
  • Docent Frans, PHVT, Mercator Hogeschool (1991-2001)
  • Hoogleraar Frans, HoGent, departement Vertaalkunde (2001-...)

 

Affiliatie

  • Hogeschool Gent, departement Vertaalkunde, voorzitter vakgroep Frans, hoogleraar, voorzitter OC Master in het vertalen
  • Universiteit Gent, vakgroep Frans: geaffilieerd onderzoeker

 

Korte beschrijving onderzoeksactiviteiten

  • literatuur- en tekststudie
  • vertaalstudie
  • literaire vertaling
  • cultuur en vertaling
  • achttiende eeuw, verlichtingsfilosofie

 

Korte beschrijving onderzoeksactiviteiten met betrekking tot de kernactiviteiten van de AOG

 

In het domein van het literair vertalen is de culturele analyse onlosmakelijk verbonden met het vertaalproces. Codes, lagen en materiële aspecten van de brontaal dienen te worden ontcijferd om die, binnen de clausules van een “onderhandeling” (Eco) over te brengen in de doeltaal. Een metataal rond vertaalkeuzes, - strategieën en –processen stelt de onderzoeker in staat  actuele discussies binnen vertaalwetenschap ook vanuit een literaire invalshoek te belichten. Mijn onderzoeksactiviteit  situeert zich daarom in een breed cultureel perspectief. Vanuit vertaaltheoretische beschouwingen kunnen literaire teksten worden geanalyseerd op grond van het “eigene” en het “vreemde”, zowel in taal als in cultuur. Welke veranderingen ondergaan teksten die worden vertaald ? Kan wat bewaard wordt, worden omschreven ? Kan het specifiek literair karakter worden geïsoleerd en in een andere taal worden overgebracht ? In het interpretatieve model van de Parijse school geldt vertaling als een proces waarin de betekenis via interpretatie, ont-taling en her-taling in een andere vorm wordt gegoten. Advieswerk voor het Nederlandse Fonds voor de Letteren, een eigen bijdrage in het domein van de literaire vertaling (ondermeer de Franse vertaling van “Het land van belofte” van Joseph Pearce (Terres de promesse, Actes Sud, 2009) en onderzoek rond vertalingen (onder andere van Balzac, Locke, Montesquieu, Voltaire, maar ook van Erwin Mortier of Cees Nooteboom ) spoorden me aan om het interpretatieve model van Lederer juister af te bakenen. De betekenis ligt immers niet overal en altijd voor het grijpen, zeker niet wanneer vormelijke, connotatieve en stilistische aspecten die betekenis voor een belangrijke mate meebepalen. Bij een literaire tekst ligt de betekenis met andere woorden niet altijd voor het grijpen. Als taal binnen de literaire realiteit intransitief is, ondoorzichtig en connotatief dan wordt vertaling een quasi onbegonnen onderneming. De “materialiteit” van de taal, het ondoorzichtige aspect ervan, speelt hier een rol die de vertaalbaarheid op het eerste gezicht hypothekeert. Maar de analyse van elke brontekst leert ons dat ook de originele tekst reeds te kampen heeft met wat A. Berman “l’épreuve de l’étranger” noemt. Een schrijver wijkt immers vaak af van de norm, en verweeft het vreemde van zijn stijlbreuk met de eigen normatieve (standaard)taal. Grote schrijvers worden vaak eerst afgestempeld als slechte stilisten door de kritiek, precies omdat ze aanvankelijk “vreemd” klonken. Uit de analyse van het ontstaan van de Franse vertalingen van het Essay concerning human undersanding (Locke) dat ik met collega Lieve Jooke heb bestudeerd, blijkt bovendien dat vertalen binnen een cultuurhistorisch netwerk ontstaat waarin origineel en vertaling in dialoog treden. Elke tekst - vertaald of oorspronkelijk -  is meertalig en eist een analyse op van het eigene én het vreemde.

 

Dienstverlening

  • Commissielid Frans voor de Adviesraad van de Nederlandse Stichting Fonds voor de Letteren (Amsterdam) en voor het Vlaamse Fonds voor de Letteren
  • Adviseur van het Prins Bernhard Cultuurfonds
  • Lid van het studiecentrum vertaling en receptie (CERES, HUB)
  • Jurylid voor de vertaalprijs dr. Elly Jaffé 2009 (Amsterdam)

 

Link naar publicaties

https://biblio.ugent.be/person/801001059680

 

Lijst met publicaties

  • JOOKEN Lieve & ROORYCK Guy, John Locke ou la traduction de l’entendement in NAAIJKENS Ton (red.), Event or Incident. On the Role of Translations in the Dynamics of Cultural Exchange. Bern: Peter Lang, 2010, p. 211-246.
  • ROORYCK Guy, Gradaties in vertaalbaarheid. Over Perec en Stendhal in ‘Filter’, jrg. 17, maart 2010, p. 54-57.
  • ROORYCK Guy, Saint-Simon ‘traduit’ : la forme emporte le fond in d’AMELIO, Nadja, La forme comme paradigme du traduire. Mons : Editions du CIPA, 2009, p. 259-269.
  • ROORYCK Guy, Les « mémoires » du duc de Saint-Simon. De la parole du témoin au discours du mémorialiste. Genève : Droz, 1992 (b1)
  • ROORYCK Guy, « Marcel » ou l’éloquence de l’esquive in Hinderdael, M., Jooke, L., Verstraete H., De aarde heeft kamers genoeg. Hoe vertalers omgaan m et identiteit in het werk van Erwin Mortier, 2009. Antwerpen/Appeldoorn : Garant, p. 77-80.  (c1)
  • ROORYCK Guy, “On” est ailleurs : renoncer à la traduction parfaite inNeophilologus’, vol. 92, nr. 3,  juli 2008,  p. 385-394 (a1) 
  • ROORYCK Guy,  Le mal, cet indébrouillable chaos in “La revue des deux mondes”, juin 2005, p.124-137 (a2)
  • ROORYCK Guy, De ernst van lichtvoetigheid. Voltaire vertaald in ‘Streven. Cultureel Maatschappelijk Maandblad’, september 2005, p. 687-698 (a3)
  • EVENEPOEL S., ROORYCK G., VERSTRAETE H. (red.), Taal en cultuur in vertaling. De wereld van Cees Nooteboom. Antwerpen/Apeldoorn: Garant, 2004 (b3)
  • ROORYCK Guy, Montesquieu in het Nederlands of  de vertaling als ‘Perzische brief’ in ‘Filter. Tijdschrift over vertalen’, jrg. 10,  december 2003, p. 42-47 (a2)
  • ROORYCK Guy, Hoe snel veroudert een vertaling? Over de ‘pathetiek’ en ‘bombast’ van Balzac in “Filter”, jrg.9, nr.4, december 2002, p. 46-52 (a2)


Vertalingen

  • Franse vertaling van Joseph PEARCE, Het land van Belofte : Terres de promesse. Arles : Actes Sud, 2009,  460 p.

 

Onderwijsactiviteiten

Titularis van volgende opleidingsonderdelen:

  • Tekstvaardigheid Frans (Ba3)
  • Literatuur van het Franse taalgebied (Ba3)
  • Cultuurgeschiedenis Frans (Ba3)
  • Algemene Vertaalpraktijk (Master in  het Vertalen)
  • Maatschappelijke Ontwikkelingen Frans (Master in het vertalen, Master in het tolken en Master in de meertalige communicatie)